Cilt Tipine Göre Taşıyıcı Yağ Seçimi: Hangi Sabit Yağ Size Uygun?
Taşıyıcı yağ seçimi için herkese uyan tek bir "en iyi yağ" yoktur, ama doğru yönü bulmanın basit bir yolu var. Yağlı ve akneye eğilimli ciltlerde hafif, linoleik asidi yüksek yağlar (üzüm çekirdeği, ayçiçeği, jojoba) öne çıkar. Kuru ve olgun ciltlerde daha besleyici yağlar (tatlı badem, kayısı çekirdeği, argan) mantıklıdır. Hassas ciltlerde ise az sayıda bileşeni olan, soğuk sıkım yağlarla ve mutlaka yama testiyle ilerlemek gerekir. Gelin nedenlerine birlikte bakalım.
Taşıyıcı yağ nedir, sabit yağ nedir?
Taşıyıcı yağ, bitkilerin tohum, çekirdek veya meyvesinden elde edilen ve cilde doğrudan sürülebilen yağlardır. Aromaterapide "sabit yağ" olarak da geçer, çünkü uçucu yağlar gibi buharlaşmaz. Uçucu yağlar çok yoğundur ve cilde seyreltilmeden uygulanmaz. Taşıyıcı yağ hem bu seyreltmeyi sağlar hem de kendi başına cildi yumuşatan bir bakım ürünüdür. Uçucu yağlarla ilgili detayları cilt tipine göre uçucu yağ seçimi rehberimizde bulabilirsiniz.
Taşıyıcı yağ seçiminde nelere bakılır?
Yağ asidi dengesi: Bitkisel yağların çoğu iki yağ asidinden oluşur: linoleik asit ve oleik asit. Linoleik asit cilt bariyerinin doğal yapı taşlarından biridir ve hafif hissettirir. Oleik asit ise daha ağırdır ve bazı ciltlerde bariyeri zayıflatabilir. Kabaca, linoleik oranı yüksek yağlar yağlı ve hassas ciltlere, oleik oranı yüksek yağlar kuru ve olgun ciltlere daha uygundur.
Doku ve emilim hızı: Üzüm çekirdeği yağı ince ve çabuk çekilir. Avokado ve shea gibi yağlar daha yoğun ve örtücüdür.
Saflık ve saklama: Soğuk sıkım, katkısız yağları tercih edin. Işıktan ve sıcaktan uzak saklayın, çünkü bozulmuş (okside) yağ cildi tahriş edebilir.
Cilt tipine göre taşıyıcı yağ seçimi tablosu
Cilt tipi | Öne çıkan yağlar | Dikkat edilecekler |
Yağlı / akneye eğilimli | Üzüm çekirdeği, ayçiçeği, jojoba | Yoğun yağlardan kaçının, az miktarla başlayın |
Kuru | Tatlı badem, kayısı çekirdeği, argan | Sert kabuklu yemiş alerjisi varsa kullanmayın |
Karma | Jojoba, üzüm çekirdeği, kayısı çekirdeği | T bölgesine daha az, yanaklara daha fazla uygulayın |
Hassas | Jojoba, ayçiçeği, kayısı çekirdeği | Önce yama testi yapın, tek yağla başlayın |
Olgun | Kuşburnu, argan, avokado | Hafif yağlarla karıştırarak kullanabilirsiniz |
Yağlı ve akneye eğilimli cilt
"Yağlı cilde yağ sürülür mü?" sorusu çok sorulur ve cevap evet, doğru yağla. Jojoba teknik olarak bir sıvı mumdur ve cildin kendi sebumuna benzer. Üzüm çekirdeği ve ayçiçeği yağları ise linoleik asit açısından zengindir. Bu ciltlerde bir seferde tek yağ deneyip birkaç hafta gözlemlemek, hangisinin gözenekleri tıkadığını anlamanın en güvenli yoludur.
Kuru cilt
Kuru ciltler daha besleyici dokulardan yarar görür. Tatlı badem ve kayısı çekirdeği yağı yumuşatıcıdır, argan ve avokado ise daha yoğun bir koruma sağlar. En iyi etki için yağı nemli cilde, örneğin hidrosolle nemlendirdikten sonra uygulayın.
Karma ve hassas cilt
Karma ciltte bölgeye göre ayarlama yapabilirsiniz. Hassas ciltte kural şudur: ne kadar az bileşen, o kadar az risk. Parfümlü ve karışım ürünlerden önce tek bir saf yağı deneyin.
Sık yapılan hatalar
Herkes için "mucize" sanılan yağı seçmek. Örneğin hindistan cevizi yağı bazı ciltlerde gözenekleri tıkayabilir. Hindistan cevizi yağı yazımızda bu konuyu ayrıntılı ele aldık.
Yağı fazla sürmek. Birkaç damla tüm yüz için yeterlidir.
Birden fazla yeni ürünü aynı anda başlatmak. Tahriş olursa nedeni bulamazsınız.
Yama testini atlamak.
Bariyer odaklı seçenekleri merak ediyorsanız cilt bariyerini güçlendiren doğal sabit yağlar yazımıza göz atabilirsiniz.
Bilimsel kanıtlar ne diyor?
Bu alandaki araştırmalar umut verici ama çoğunlukla küçük ölçeklidir, bu yüzden büyük vaatlerden kaçınmak gerekir.
2018'de yayımlanan bir derleme, bitkisel yağların bariyer onarımındaki etkisinin yağ asidi dengesine bağlı olduğunu özetliyor. Linoleik/oleik oranı yüksek yağlar bariyer için daha olumlu, oleik asidi yüksek olanlar ise zararlı olabilir görünüyor (Vaughn ve ark.).
Aynı yıl yayımlanan bir başka derleme, birçok bitkisel yağın iltihabı azaltıcı ve bariyeri destekleyici potansiyelini inceliyor. Yazarlar kanıtın yağdan yağa değiştiğini belirtiyor (Lin ve ark.).
Yetişkin gönüllülerle yapılan bir çalışmada, zeytinyağı bariyer bütünlüğünü azaltıp hafif kızarıklık yaparken, ayçiçeği yağı bariyeri korumuş ve nemi artırmıştır. Bu nedenle zeytinyağı kuru cilt bakımı için önerilmiyor (Danby ve ark.).
Hafif aknesi olan kişilerle yapılan çift kör çalışmada, saf linoleik asidin bir ay içinde mikrokomedon boyutunu yaklaşık dörtte bir oranında azalttığı bildirilmiştir. Bu çalışmada bitkisel yağ değil, linoleik asidin kendisi kullanıldı. Yani sonuç, yağlı ciltlerde linoleik asidi yüksek yağlara ilgiyi destekliyor ama kesin bir kanıt değil (Letawe ve ark.).
Güvenli kullanım ve risk grupları
Yeni bir yağı kol içine sürüp 24-48 saat bekleyin. Kızarıklık, kaşıntı veya döküntü olursa kullanmayın. Fındık, badem gibi sert kabuklu yemişlere alerjisi olanlar bu bitkilerin yağlarından uzak durmalıdır. Hamilelikte, emzirmede, bebek ve çocuklarda ve egzama, rozasea veya seboreik dermatit gibi kronik cilt hastalığı olanlarda yağ kullanmadan önce hekime danışın. Bebek cildi için yağ seçimi özellikle dikkat ister.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Şu durumlarda kendi kendinize denemeyi bırakıp bir dermatoloğa başvurun:
Yeni bir yağdan sonra yaygın kızarıklık, şişlik, yanma veya kaşıntı başlarsa
Sivilceler şiddetli, ağrılı veya kistik ise ya da iz bırakıyorsa
Haftalarca düzenli bakım yapmanıza rağmen cilt tablosu kötüleşiyorsa
Mevcut bir cilt hastalığınız varsa ve bakımı değiştirmek istiyorsanız
Sık sorulan sorular
Yağlı cilde yağ sürülür mü?
Evet, doğru yağ ve az miktarla sürülebilir. Hafif, linoleik asidi yüksek yağlar genellikle daha uygundur. Yine de her cilt farklıdır, bu yüzden küçük bir alanda deneyin.
Taşıyıcı yağ nemlendirici yerine geçer mi?
Yağlar nemi cilde eklemez, var olan nemi tutmaya yardımcı olur. En iyi sonuç için nemli cilde uygulanır.
Aynı anda birden fazla taşıyıcı yağ karıştırabilir miyim?
Karıştırabilirsiniz, ama önce her yağı ayrı ayrı denemek, tahriş olursa nedenini anlamayı kolaylaştırır.
Taşıyıcı yağ ne kadar süre saklanır?
Açıldıktan sonra genellikle birkaç ay içinde tüketmek iyi olur. Kokusu değişen veya acılaşan yağı kullanmayın.
Son söz
Taşıyıcı yağ seçimi, cilt tipinizi tanıyıp yağ asidi dengesine bakmaktan geçiyor. Yağlı ciltte hafif yağlar, kuru ciltte besleyici yağlar, hassas ciltte ise tek bileşenli yağlar ve yama testi sizi doğru yere götürür. Sabırlı olun, tek tek deneyin ve cildinizi gözlemleyin. Hangi yağı kullanıyorsunuz? Deneyimlerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz.
Kaynaklar
Vaughn AR, Clark AK, Sivamani RK, Shi VY. Natural oils for skin-barrier repair: ancient compounds now backed by modern science. Am J Clin Dermatol. 2018;19(1):103-117.
Lin TK, Zhong L, Santiago JL. Anti-inflammatory and skin barrier repair effects of topical application of some plant oils. Int J Mol Sci. 2018;19(1):70. (PMC5796020)
Danby SG, AlEnezi T, Sultan A, et al. Effect of olive and sunflower seed oil on the adult skin barrier: implications for neonatal skin care. Pediatr Dermatol. 2013;30(1):42-50. (PMID: 22995032)
Letawe C, Boone M, Piérard GE. Digital image analysis of the effect of topically applied linoleic acid on acne microcomedones. Clin Exp Dermatol. 1998;23(2):56-58. (PMID: 9692305)
Linalis aromatherapy
Yorumlar